Temel Linux Komutları

Temel Linux Komutları

Temel Linux Komutları

  9 dakika Okuma Süresi
Merhabalar, Linux sohbetlerimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu sohbetimizde temel Linux komutlarından bahsedeceğim. Bahsedeceğim komutlar uç birimin en temel ve en çok kullan komutlarıdır ve ister yeni başlayan biri olun, isterseniz profesyonel kullanıcı olun bu komutları katiyen aklınızdan çıkarmayın.
Şimdi öncelikle bu komutları neden ve nerede kullanacağımızdan ve sonrasında da sırasıyla bu komutlardan bahsedelim.

Öncelikle bu komutları Linux'ta uç birim adı verilen ve Windows kullanan kişilerin belki de aşina olduğu terminal ekranında kullanacağız ve bu komutlar sayesinde en temel işlemlerimizi kolaylıkla yapabileceğiz. Terminal direk olarak Unix çekirdeği üzerinde kurulu olduğu için her işlem elle yapılmasından dolayı çok daha hızlı ve kullanışlı olacaktır.
Bu komutlar nelerdir derseniz de, dosya oluşturma, dosya silme/taşıma/yeniden adlandırma, yeni bir uygulama kurma, dosya sıkıştırma ve sıkıştırılmış dosyayı açma, dosya ve klasörlere erişim yetkisi verme ve daha onlarca şeyi yapabilmemizi sağlayan tek kelimelik ve aldıkları parametreler ile özelleştirilebilir şeyler yapılabilen şeylerdir.
Şimdi gelin sırayla bu komutlardan bahsedip ve ben Ubuntu 18.04 kullanarak bu komutları çalıştıralım ve ekran çıktılarını görelim;

ls Komutu: Bu komut İngilizce list yani listeleme kelimesinin kısaltmasıdır ve anlamından da anlaşılacağı üzere listeleme işlemi yapıyor.
Peki neyi listeliyor ? Dosya ve klasörleri listeliyor. Tek başına kullanımda bulunulan klasör altında bulunan tüm klasör ve dosyaları yanyana yazmakta. Örnek ekran çıktısı şu şekilde olacaktır;
Temel Linux Komutları ls Komutu
Ayrıca bu komutun parametreli komutları da var -a, -l ve -i ve üçünün birleşimi olan -ali olmak üzere 4 farklı parametre alabilmekte.
-a parametresi ile bulunulan dizindeki tüm dosya ve klasörleri gösterilir fakat parametresiz kullanımdan farklı olarak gizli dosya ve klasörler de gösterilir.
Temel Linux Komutları ls Komutu
-i parametresi ile dosya adlarıyla beraber dosyaların i-node numaraları da gösterilir. i-node numaraları her dosya için farklıdır ve dosyaların bi nevi dosyaların kimlik numarasıdır. Bu parametrede gizli dosya ve klasörler gösterilmemektedir.
Temel Linux Komutları ls Komutu
-l parametresi ile bulunulan klasördeki dosya ve klasörlerin sırasıyla yetkilerini, i-node numaralarını, hangi grup ve kullanıcıya ait olduğunu, KB cinsinden boyutunu, son değiştirilme tarihini ve dosya/klasör adını ekranda göstermektedir.
i-node sayısı ile dosyanın kullandığı ve Unix dosya sistemi yapısı olan i-node sayısını belirtir. Dosya izni ile dosyanın okuma, yazma ve çalıştırılabilme özelliği belirtilir.
Temel Linux Komutları ls Komutu
-ali parametresi ise -a, -i ve -l parametreli çıktılarının birleşimidir ve daha önce bahsettiğimiz tüm özellikleri gösterir.
Temel Linux Komutları - ls Komutu

dir komutu: Bu komut ls komutu ile benzer özellik taşır ve bulunulan dizin içerisindeki dosya ve klasörleri yan yana yazar fakat gizli dosya ve klasörleri göstermez.
Temel Linux Komutları - dir Komutu

clear komutu: Bu komut ile terminal ekranını temizleyebiliriz. Uzuuunn ve kalabalık terminal görüntüsünden rahatsız olanlar için birebirdir.

pwd komutu: Açılımı Print Working Directory'dir ve Türkçe karşılığından (Geçerli Dizini Yazdır) da anlaşılacağı üzere terminalde bulunduğunuz dizini ekrana basar. Özellikle uzun işlemlerden sonra nerede olduğunu unutanlar için idealdir.
Temel Linux Komutları - pwd Komutu

whoami ve who komutları: whoami komutu (Who Am I) ile giriş yaptığınız kullanıcının adını ve who komutu ile de hem geçerli kullanıcı adını ve sistem saatini görebiliriz.
Temel Linux Komutları - who-whoami Komutu

cd komutu: Change Directory açılımı olan ve anlaşılacağı üzere bu komut ile bulunulan dizini değiştirebiliriz. Kullanabilmek için ise cd dizin_adi şeklinde girmek yeterli. Parametre olarak verilen dizine terminal üzerinden geçiş yapabiliriz. Bi üst dizine geçmek için .., bulunulan klasör için ./ ve kullanıcı dizini için ise ˜ (tilde işareti) parametresi verilmelidir.

touch komutu: Bu komut ile dosya oluşturabilir veya dosyanın son değiştirilme tarihini değiştirebiliriz. Yani parametre olarak verilen isimde bir dosya yoksa oluşturulur, varsa da son değiştirilme tarihi değişir fakat dosya içeriğinde bir değişiklik olmaz. Aşağıda örnek kod çıktısında deneme.txt isminde bir dosya oluşturup sonrasında ls komutu ile dosyaları listeledik ve ikinci kez deneme.txt isminde dosya oluşturup listeleme yaptığımızda dosyanın değiştirilme tarihinde değişiklik olduğunu gördük. İlk oluşturma da değiştirilme tarihi 11:47 iken, ikinci oluşturma ve listelemeden sonra değiştirilme tarihi 11:48 olmuştur.
Temel Linux Komutları - touch Komutu

mkdir komutu: Bu komut ile klasör oluşturabiliriz. Ki zaten açılımı make directory'dir.
Temel Linux Komutları - mkdir Komutu

rm komutu: Bu komut sayesinde dosya ve klasörleri silebiliriz. Parametresiz kullanımının yanı sıra -f, -d, -r ve -i olmak üzere 4 parametre alabilir.
Parametresiz kullanımda belirtilen dosyayı silebiliriz fakat klasörleri silemeyiz
Temel Linux Komutları - rm Komutu
-i parametresi ile dosyayı silmeden önce silip silmediğinize emin olup olmadığınıza dair bi soru çıkar ve y girerseniz dosya silinir.
Temel Linux Komutları - rm Komutu
-f parametresi ile silinemeyen dosyaları silmeye zorlayabilir ve zorla silebiliriz.
-r parametresi ile recursive olarak yani klasör içerisinde bulunan tüm dosyaları silebiliriz.
-d parametresi ile içi boş olan klasörleri silebiliriz.
Temel Linux Komutları - rm Komutu

rmdir komutu rm komutunun klasör için olanıdır fakat sadece içi boş klasörleri silmektedir.

mv komutu: Bu komut sayesinde dosya ve klasörleri taşıyabiliriz. mv eski_konum yeni_konum şeklinde kullanılır ve eski_konum konumundaki dosya/klasörü yeni_konum konumuna taşır. Ayrıca taşıma işlemi sırasında dosyanın adını da değiştirebiliriz. Klasör taşıyacaksak eğer, klasör içerisindeki dosya ve klasörlerle beraber taşınır.

cp komutu: Dosya ve klasörleri kopyalamak için kullanılır. Hem dosya hem de klasör kopyalayabilir ve tıpkı mv komutunda olduğu gibi dosya farklı bi isimde taşınabilir ve kopyalanan klasör içerisindeki dosya ve klasörlerle beraber kopyalanır.

man komutu Bu komut sayesinde terminal komutlarının yardım sayfalarını açabilir ve nasıl kullanıldığını, hangi parametreleri alabildiğini ve örnek kullanımı görüntüleyebilirsiniz.
Yardım sayfasını görüntülemenin bir diğer yolu ise komutun adından sonra --help yazmaktır. Yani örneğin mv --help komutu ile mv komutunun yardım sayfasını açabilirsiniz.

cat komutu: Bu komut sayesinde okunabilir tipte olan dosyaların içeriğini ekrana bastırabilirsiniz.
Temel Linux Komutları - cat Komutu

tac komutu: Farkettiyseniz bu komut cat komutunun tam tersi şekilde yazılıyor ve işleyiş olarak cat komutunun tam tersini yapıyor. Yani cat komutu dosya içeriğini yazdırıyordu, tac komutu ise dosyanın içeriğini tersten yazar. Yani içeriği yazmaya son satırdan başlar.
Temel Linux Komutları - cat Komutu

history komutu: bu komut ile terminali açtığınızdan bu zamana kadar yazdığınız tüm komutların listesini görebilirsiniz. Yazdığı komutları görmek isteyen kişiler için idealdir fakat başkaları benim yazdığım komutları görmesin isterseniz history -c şeklinde kullanarak, geçmişi silebilirsiniz.

apt install komutu bu komut ile işletim sisteminizin sunucularında bulunan ve işletim sistemi tarafından desteklenen uygulama, komut ve paketleri yükleyebilmenizi sağlar. Fakat bu komut Debian ve Debian tabanlı Linux dağıtımlarında çalışmaktadır. Fakat diğer dağıtımlarda da kurulabilmektedir.
Son olarak bu komut ile örneğin uygulama kurmak istediğinizde yönetici olmanız gerekmektedir.

sudo komutu: Bu komut ile tek seferlik yönetici olabilirsiniz. Yani örneğin apt komutu ile uygulama kurmak istediğinizde yönetici olmanız gerekiyor demiştik, işte tam bu esnada apt komutundan önce sudo komutunu ekleyerek, uygulamayı yönetici olarak kurabilirsiniz. Uygulama kurulduktan sonra tekrardan yönetici modundan çıkar ve kullanıcı moduna geçersiniz. Dediğim gibi tek seferlik yönetici oluyorsunuz, işiniz bitince yönetici koltuğundan iniyorsunuz :)

sudo su komutu: Bu komut ile sürekli yönetici moduna geçebilirsiniz. Yani sudo komutu ile tek seferlik yönetici oluyor ve örneğin uygulamayı kurduktan sonra tekrardan yönetici modundan çıkıyordunuz fakat sudo su komutu ile terminali kapatana kadar yönetici olursunuz.


Evet temel Linux komutlarımız bu kadardı, yazının başında da dediğim gibi bu komutları unutmayın lütfen :)
Bi Linux sohbetimizin daha sonuna geldik, tüm yazılarımıza buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Herkese hayırlı günler.


  • İçeriği Paylaş:

İÇERİĞİ DEĞERLENDİR

Toplam Değerlendirme Sayısı: 0
Toplam Değerlendirme: 0 / 5

Cevap Yaz